Bir felaketten ilham alındı, Bill Gates yüz binlerce dolar bağışladı...

Bilim insanları ikiye bölündü: İklim değişikliğinin çaresi bulutlarda mı?

Kısa bir süre öncesine kadar iklim değişikliğiyle mücadele denince aklımıza küresel ısınmayı durdurmak için karbon emisyonlarının azaltılması gelirdi. Bugün ise "Jeomühendislik teknikleriyle gezegenimizin ısınmasının önüne geçmek mümkün mü?" sorusuna yanıt aranıyor. Peki nedir bu teknikler? Ve daha da önemlisi neden pek çok iklim aktivisti ve bilim insanı bu yolla çözüm üretmeye karşı çıkıyor?

Filipinler, Haziran 1991'de nadir bir doğa olayına sahne oldu. Pinatubo Yanardağı'nda yaşanan büyük patlamanın sonucunda volkanik kül bulutları atmosferde 40 kilometre mesafeye ulaştı. Patlama o kadar güçlüydü ki kül bulutu güneşi kapattı ve sonraki iki yıl boyunca dünya genelinde hava sıcaklıklarının 0,6 santigrat derece düşmesine neden oldu. İki yılın ardından bu etki sona erdi.

Pinatubo Yanardağı'nın patlaması, neredeyse 900 kişinin yaşamına mal oldu, yüzlerce binayı ve altyapıyı yerle bir etti, bölgedeki tarımsal üretime çok büyük zarar verdi.

Ancak bu felaket aynı zamanda iklim değişikliğini önlemek için çalışan bilim insanlarına ilham oldu. Sonraki 30 yıl boyunca araştırmacılar, volkanların güneşi engelleme etkisini taklit edip ısınmayı önlemenin yollarını aramaya başladı. Bu araştırmalarda en önemli kriterlerden biri yıkıcı bir dalgalanma etkisi yaratmamaktı.

Gezegenimiz felaket düzeyindeki hava sıcaklıklarına doğru adım adım ilerlerken bilim insanlarının sorduğu iki soru daha sık gündeme gelmeye başladı: Dünyanın ısınmasını önlemek için iklimi 'hack'leyebilir miyiz? Daha da önemlisi bunu yapmalı mıyız?

Bir felaketten ilham alındı, Bill Gates yüz binlerce dolar bağışladı... Bilim insanları ikiye bölündü: İklim değişikliğinin çaresi bulutlarda mı

Pinatubo'nun patlamasının ardından küllerle kaplanmış bir köy

KARBON EMİSYONLARININ SINIRLANMASI ARTIK TEK YOK DEĞİL

Birkaç yıl öncesine kadar iklim değişikliğini önleme girişimleri söz konusu olduğunda birinci öncelik, karbon emisyonlarının mümkün olduğunca hızlı bir biçimde kısıtlanmasıydı. Jeomühendislik çalışmaları ise oldukça geri planda kalıyordu.

Ancak günümüzde en fazla karbon emisyonu üreten ülkelerin hükümetleri farklı çıkış yolları arıyor.

Örneğin ABD geçtiğimiz günlerde güneş engelleme tekniklerinin araştırılmasına dair 5 yıllık planını açıkladı. Bu açıklamadan birkaç gün sonra Avrupa Birliği hiçbir ülkenin "ortak gezegenimiz üzerinde tek başına deneyler yapmamasını" sağlayacak bir küresel anlaşma çağrısı yaptı.

DAHA PARLAK BULUTLAR DAHA AZ ISINMA

Son dönemde öne çıkan tekniklerden biri deniz bulutu parlatma. Okyanusun üzerindeki bulutlara minik su damlaları enjekte edilerek bulutlar daha parlak hale getiriliyor. Daha parlak bulutlar da daha fazla güneş ışığı yansıtıyor.

Deniz bulutu parlatma alanında araştırmalar yürüten ABD merkezli bir kuruluş olan Silver Lining'in yönetici direktörü Kelly Wanser, "Son beş yılda önemli bir kayma oldu çünkü bilim insanları kısa vadeli iklim değişikliğini, en hafif ifadesiyle, oldukça kaygı verici buluyor" dedi.

Wanser, "Durum beklenenden daha kötü. Ve bu, alternatiflere daha yakından bakmamız gerektiği anlamına geliyor" ifadelerini kullandı.

OLUŞTURMAK MÜMKÜN MÜ?

Yakın zamanda popülerliği artan bir diğer teknik ise stratosferik aerosol enjeksiyonu. Atmosfere uçaklardan ya da hava balonlarından aerosol formda sülfat yayılması olarak açıklayabileceğimiz bu işlem volkanların yarattığı etkiyi taklit ediyor.

Cambridge Üniversitesi'nde bulunan Centre for Climate Repair (İklim Tamir Merkezi), Arktika'yı yeniden eskiden olduğu gibi buzlarla kaplı haline döndürmeyi üç önceliğinden biri ilan etti. Kurum bölgeye gönderilecek yüzlerce tekneden saçılacak sprey halindeki deniz suyu yardımıyla Deniz Bulutu Parlatma işlemi yapılmasını savunuyor.

Merkezin kurucularından David King, The Telegraph'a yaptığı açıklamada, "Zaman kazanmamız lazım" dedi. Geçmişte İngiltere hükümetinin bilim baş danışmanı olarak da hizmet vermiş olan King, "Keşke yarın başlayabilsek" diye konuştu.

King, Arktika'da sıcaklıkların dünyanın geri kalan yerlerine kıyasla dört kat hızlı arttığını, bu durumun deniz seviyelerinde aşırı yükselişe ve permafrostun erimesiyle metan çıkışına yol açabilecek "tepe noktalarını" tetikleyebileceğini söyledi.

Metanın çok güçlü bir sera gazı olduğuna dikkat çekerek böyle bir senaryoda ısınmanın 8 santigrat dereceyi bulabileceğini de sözlerine ekleyen King, "Bu faktörlerin ikisi de yani hem hızla yükselen deniz seviyeleri hem de hızla yükselen sıcaklıklar, bugün bildiğimiz şekliyle insanlığın sonu olur" dedi.(Hürriyet)